enerzijds, anderzijds

Het is weer crisis in de bouw (maar dan anders)

Het is crisis in de bouw, wordt wel gezegd. Maar dan andersom. Was er een paar jaar geleden te weinig werk voor te veel mensen, nu is het omgekeerd. Corporaties en gemeenten hebben grote plannen voor nieuwbouw en verduurzaming, maar wat te doen als er niet genoeg mensen zijn om die plannen uit te voeren? Vier visies op een hoogst actueel probleem.

Henk Homberg,
vicevoorzitter bestuur brancheorganisatie Bouwend Nederland:

‘Op termijn komen we er alleen met echte innovatie’

“Er zijn maar liefst 15 duizend openstaande vacatures in de bouw. Dat is te begrijpen als je bedenkt waar we vandaan komen: tijdens de crisis hebben netto zo’n 30 duizend mensen de sector verlaten. Daarnaast is er de natuurlijke uitstroom door pensionering.
Bouwend Nederland werkt hard aan de instroom van nieuwe mensen, met name jongeren en zij-instromers. We voeren een grote, eigentijdse campagne, www.jegaathetmaken.nl. Met resultaat! Opleidingsbedrijven zien een toename van het aantal leerlingen. Verder hebben we het Techniekpact, om leerlingen in het basisonderwijs te interesseren voor techniek.
Het tekort is daarmee natuurlijk niet meteen weg. Ik denk dat we nog twee jaar moeten volhouden. En gezien de grote woningbouw- en verduurzamingsopgave is op lange termijn nog een stap extra nodig: échte innovatie, onder meer door betere samenwerking in de bouwketen en digitalisering. Je ziet dat partijen die al jaren met ketensamenwerking (co-making) bezig zijn, het minst last hebben van de krapte. Wie altijd voor de laagste prijs heeft ingekocht, heeft het nu moeilijk.”

Edwin Klomp,
directeur Iederzon (dat 8.500 woningen van Ymere gaat voorzien van zonnepanelen en LED-verlichting):

‘Co-makership scheelt veel’

“Ja, het is nijpend. In de nieuwbouw zien we al vertraging optreden omdat het werk sterk toeneemt, terwijl er te weinig mensen voor zijn. In de crisis zag ik dit al aankomen. Samen met twee andere installateurs heb ik toen de Vakschool Technische Installaties opgericht. Dat heeft veel energie gekost, maar het levert nu wat op. De instroom, ook van zij-instromers, neemt toe, hoewel mondjesmaat. Daarnaast zijn wij eigen monteurs aan het opleiden. Begin september zijn we gestart met acht statushouders. Zeer gemotiveerde jongens met een technische achtergrond die bij ons een aanvullende gerichte opleiding krijgen. Sommigen hebben in hun land van herkomst, zoals Syrië, veel ervaring opgedaan als elektromonteur.
Dat wij co-maker zijn van Ymere, scheelt veel. In de crisisjaren waren wij verzekerd van werk, en konden we goede mensen vasthouden. En in deze overspannen markt profiteert Ymere er juist van. Ze hoeven niet voor elk karwei de markt op met het risico dat ze het werk niet aanbesteed krijgen. Het geeft beide partijen zekerheid.”

Erwin van Rijnberk,
Manager Vastgoed Woonforte, woningcorporatie in de gemeente Alphen aan den Rijn (bijna 11 duizend woningen):

‘Wij willen vooral meer continuïteit’

“Bouwbedrijven waarmee wij al geruime tijd werken voor renovatie en onderhoud, hebben moeite om goede onderaannemers te vinden of om te controleren wat ze doen. Dat zien we helaas direct terug: in lagere klanttevredenheidsscores bij onze huurders, in discussies, in afstemmingsproblemen. Een paar jaar geleden was dit soort taferelen ondenkbaar.
Woonforte heeft nog geen projecten moeten uit- of afstellen. Wel is het veelzeggend dat ik onlangs door een collega-corporatie in de regio werd benaderd met de vraag of ik een goede aannemer wist. Ook dat was vroeger ondenkbaar.
We zijn permanent in gesprek met onze aannemers om er het beste van te maken. We willen naar langjarige overeenkomsten, zodat je een stabiele werkstroom krijgt. Bijvoorbeeld voor het vervangen van keukens of ander onderhoud. En er moet structureel iets veranderen. Aan het imago, zodat jongeren weer timmerman of tegelzetter willen worden. En we zullen werk moeten maken van vernieuwing van de productiemethoden, zodat we met minder mensen toch meer kunnen doen.”

Bart Maas,
directeur Thunnissen, co-maker van Ymere voor nieuwbouwprojecten:

‘Door de crisis heeft de sector tien jaar stil gestaan’

“Het is bijna ondoenlijk om uitvoerend personeel te vinden. En daar komt nog iets bij. Onervaren mensen uit andere branches ruiken dat er in de bouw nu goed geld kan worden verdiend – sommige zzp-tarieven zijn zelfs verdubbeld – en gaan aan de slag. Daarmee heb je wel de mensen, maar niet de vakbekwaamheid.
Door de crisis heeft de sector tien jaar stilgestaan. Aanvulling met jonge mensen was er nauwelijks. Terwijl je die nodig hebt. Een gezond bouwbedrijf is een mix van alle leeftijden. In de redelijk conservatieve bouwwereld heb je jongeren nodig om dingen vlot te trekken, zoals digitalisering. De crisis bracht ook goede dingen: lean werken, co-makership. Maar de hamvraag is: hébben we echt meer personeel nodig? We denken nog steeds in meer handjes als er meer werk is, maar klopt dat wel? Kijk eens naar de auto-industrie of naar IKEA. Innovatie in het bouwproces, dat is de échte opgave. Voor de gehele bouwketen.”

© Ymere

Delen